{"id":707,"date":"2023-01-05T18:40:36","date_gmt":"2023-01-05T18:40:36","guid":{"rendered":"http:\/\/cechlomza.pl\/?page_id=707"},"modified":"2023-01-05T18:41:15","modified_gmt":"2023-01-05T18:41:15","slug":"zarys-historyczny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/zarys-historyczny\/","title":{"rendered":"Zarys historyczny"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Historia rzemios\u0142a na terenie miasta \u0141om\u017ca.<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Pocz\u0105tki rzemios\u0142a na terenie miasta \u0141om\u017cy datuj\u0105 si\u0119 od XV wieku. W
roku 1535 istnia\u0142 w \u0141om\u017cy Cech czapnik\u00f3w, gdzie wyrabiano czapki huzarskie,
p\u00f3\u0142kanki, go\u0142ki, grubki, kapce czyli pil\u015bniaki m\u0119skie i damskie, kapelusze
koronkowe. W roku 1570 w \u0141om\u017cy istnia\u0142o wg rejestr\u00f3w poborowych 177
rzemie\u015blnik\u00f3w oraz 44 czeladnik\u00f3w \u2013 wszyscy zrzeszeni w jednym Cechu.<\/p>

W XVI wieku by\u0142o w \u0141om\u017cy ponad 230 r\u00f3\u017cnych rzemie\u015blnik\u00f3w. Liczba ta
nie jest pe\u0142na, poniewa\u017c w mie\u015bcie znajdowali si\u0119 rzemie\u015blnicy nie obj\u0119ci
rejestrami poborowymi.
Pierwsze uchwa\u0142y cechowe zosta\u0142y wydane w \u0141om\u017cy ju\u017c w XV wieku.
Janusz II nada\u0142 w roku 1478 r\u00f3\u017cne nowe i potwierdzi\u0142 stare prawa cechowi
sk\u00f3rnik\u00f3w, w roku 1488 za\u015b nada\u0142 cechowi kupieckiemu.
W dniu 17 grudnia 1578 roku Stefan Batory konfirmowa\u0142 uchwalone i
zatwierdzone przez burmistrz\u00f3w i rajc\u00f3w w roku 1575 i 1576 statuty cech\u00f3w
rzemios\u0142 r\u00f3\u017cnych: kowali, kotlarzy \u201ekoczielnik\u00f3w\u201d, \u015blusarzy, miecznik\u00f3w,
stelmach\u00f3w, bednarzy, tokarzy, ko\u0142odziej\u00f3w, stolarzy i zamecznik\u00f3w. Dnia 20
lipca 1591 roku kr\u00f3l Zygmunt III zatwierdzi\u0142 statut cechu kupieckiego.
Dnia 25.VI.1593r. zebrani na ratuszu rajcowie, burmistrz i przedstawiciele
r\u00f3\u017cnych rzemios\u0142 uchwalili w\u0142asne statuty cechowe \u201eobyczajem miast g\u0142\u00f3wnych
koronnych: Krakowa, Poznania i Warszawy.\u201d
Takie zr\u00f3wnanie w prawach cech\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skich z cechami miasta
Krakowa, Poznania i Warszawy \u015bwiadczy o silnej organizacji cechowej, o
wysokim poziomie, szybkim rozwoju rzemios\u0142a. Liczba cech\u00f3w \u015bwiadczy\u0142a o
znaczeniu miasta. W \u0141om\u017cy w XVI wieku by\u0142o ponad 20 rzemios\u0142
zorganizowanych w cechy, co stanowi znaczn\u0105 liczb\u0119 w por\u00f3wnaniu z innymi
miastami mazowieckimi. Statuty r\u00f3\u017cnych cech\u00f3w niewiele r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od siebie,
czasami tylko wst\u0119pem i zako\u0144czeniem.
W \u0141om\u017cy przy ko\u0144cu XVI wieku istnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c cech \u2013 bractwo literat\u00f3w
b\u0119d\u0105cych wy\u0142\u0105cznie bractwem ko\u015bcielnym. Nale\u017celi do niego mieszczanie
znaj\u0105cy litery i nuty, poniewa\u017c \u015bpiewali psalmy, hymny i pie\u015bni ko\u015bcielne. W
\u0141om\u017cy bractwo literackie im. \u015bw. Anny zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1579r. przez ks.
Dymitra Solikowskiego, proboszcza \u0142om\u017cy\u0144skiego, p\u00f3\u017aniejszego arcybiskupa
lwowskiego.<\/p>


Donata Godlewska \u201e\u0141om\u017ca \u2013 dzieje \u0141om\u017cy od czas\u00f3w najdawniejszych do
rozbior\u00f3w Rzeczypospolitej XVI wiek \u2013 1795\u201d<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Rzemios\u0142o \u0142om\u017cy\u0144skie przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 i okresie mi\u0119dzywojennym
by\u0142o bardzo pr\u0119\u017cnym \u015brodowiskiem w mie\u015bcie. Rzemie\u015blnicy byli zrzeszeni w
o\u015bmiu cechach bran\u017cowych. Do cech\u00f3w tych nie mogli nale\u017ce\u0107 \u017bydzi. Do
roku 1914 prowadzili oni tylko roboty II i III kategorii. Dopiero po uzyskaniu
niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 uzyskali \u017bydzi pe\u0142ne prawa rzemie\u015blnicze i mieli
sw\u00f3j w\u0142asny Cech i Zarz\u0105d.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Sk\u0142ady Zarz\u0105d\u00f3w Cech\u00f3w Bran\u017cowych w latach 1927-1933.<\/p>

– Cech Rzemie\u015blnik\u00f3w i W\u0119dliniarzy:
Iwanicki Wincenty- Starszy Cechu, Moraczewski Marian, Ciecierski Czes\u0142aw,
W\u0142odkowski Boles\u0142aw, Grabowski Feliks, Kukie\u0142ko Feliks, Grabowski Micha\u0142.
– Cech Szewc\u00f3w:
Pisarski Stanis\u0142aw \u2013 Starszy Cechu, Bielicki Julian, \u015awierczewski Wac\u0142aw,
Czarnecki Piotr, Wi\u015bniewski W\u0142adys\u0142aw, Bauer Aleksander, Grzeszczuk Leon.
– Cech \u015alusarzy, Kowali i Blacharzy:
Siwik J\u00f3zef \u2013 Starszy Cechu, Kujatowicz W\u0142adys\u0142aw, Skrzecz Stefan,
Darmochwa\u0142 Henryk, Bilski Kazimierz.
– Cech Murarzy i Zdun\u00f3w:
Liszewski J\u00f3zef \u2013 Starszy Cechu, Koz\u0142owski Wiktor, Roma\u0144ski Leon,
Koz\u0142owski Konstanty, Majewski Boles\u0142aw.
– Cech Krawc\u00f3w:
Jaworski W\u0142adys\u0142aw \u2013 Starszy Cechu, Ruszkowski Teodor, Sikorski Boles\u0142aw,
Bennhard Anna, Kie\u0142czewski Antoni, Moraczewski Ludwik.
– Cech Stolarzy, Cie\u015bli, i Stelmach\u00f3w:
Janosie\u0144ski Karol, Zaniewski Adam, Sienkiewicz Jan, Rejmuntowicz Roman,
D\u0105browski W\u0142adys\u0142aw, Kla\u017cuk J\u00f3zef.
-Cech Piekarzy i Cukiernik\u00f3w:
Bronowicz Kazimierz \u2013 Starszy Cechu, Same\u0142ko Aleksander, Zakrzewski
Adolf.
– Cech Fryzjer\u00f3w:
Gregorczyk Henryk \u2013 Starszy Cechu, Mazurek W\u0142adys\u0142aw, Bruszewski
Boles\u0142aw.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Sk\u0142ady zarz\u0105d\u00f3w Cech\u00f3w Bran\u017cowych w latach 1927-1933<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

W czasie wybuchu II wojny \u015bwiatowej i podczas wojny wielu naszych
rzemie\u015blnik\u00f3w wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w walce z naje\u017ad\u017ac\u0105 hitlerowskim na r\u00f3\u017cnych
frontach, tak kampanii wrze\u015bniowej jak i ca\u0142ej wojny. Mi\u0119dzy innymi byli to
rzemie\u015blnicy: Bilski Kazimierz \u2013 kowal, Podchul Czes\u0142aw \u2013 cholewkarz,
Grzelczak Zygmunt- szewc, Koz\u0142owski Piotr \u2013 szewc, Kossakowski Piotr \u2013
szklarz, M\u015bcichowski Karol \u2013 malarz, B\u0105czek Piotr \u2013 kowal, \u017bebrowski Henryk<\/p>

\u2013 kowal, Niklewicz Antoni \u2013 murarz, Zaorski Edward \u2013 szewc, Kacprzyk
Franciszek \u2013 stolarz. Np. Bilski Kazimierz by\u0142 \u017co\u0142nierzem Brygady Strzelc\u00f3w
Karpackich, kt\u00f3ra walczy\u0142a na Monte Casino.
Pocz\u0105tki po II wojnie \u015bwiatowej.
W lutym 1945 roku mieszka\u0144cy \u0141om\u017cy zacz\u0119li powraca\u0107 z przymusowej
ewakuacji. Rzemie\u015blnicy od razu zacz\u0119li organizowa\u0107, ka\u017cdy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119,
swoje warsztaty. W styczniu 1946 r. wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzemie\u015blnik\u00f3w uruchomi\u0142o
swoje warsztaty. Do dnia 15 wrze\u015bnia 1947 roku ka\u017cdy cech bran\u017cowy
organizowa\u0142 si\u0119 i pracowa\u0142 osobno. W dniu tym odby\u0142o si\u0119 Walne Zebranie
wszystkich Rzemie\u015blnik\u00f3w w budynku Stra\u017cy Po\u017carnej w \u0141om\u017cy przy ul.
Zambrowskiej, gdzie zapad\u0142a uchwa\u0142a o zjednoczeniu si\u0119 pod nazw\u0105 \u2013
Powiatowy Cech Rzemios\u0142 R\u00f3\u017cnych w \u0141om\u017cy. Pierwszym Prezesem zosta\u0142
wybrany Kami\u0144ski Kazimierz. Stra\u017c odst\u0105pi\u0142a jeden pok\u00f3j na kancelari\u0119. W
dniu 15 wrze\u015bnia 1948 r. nast\u0119puje przemianowanie nazwy na Okr\u0119gowy
Zwi\u0105zek Cech\u00f3w w \u0141om\u017cy i zostaje wyznaczony komisaryczny Zarz\u0105d w
sk\u0142adzie: Kami\u0144ski Kazimierz \u2013 Przewodnicz\u0105cy i cz\u0142onkowie: Jakubowski
Bronis\u0142aw, Tomaszewski Wincenty, Nitkiewicz Aleksander i Bronowicz
Kazimierz, Kierownikiem Biura by\u0142 Wo\u017aniak W\u0142adys\u0142aw. Biuro zosta\u0142o
przeniesione na ulic\u0119 D\u0142ug\u0105 \/ obecnie ulica Mariana Buczka\/ gdzie mie\u015bci\u0142o
si\u0119 do grudnia 1972r. Okr\u0119gowy Zwi\u0105zek Cech\u00f3w liczy\u0142 w\u00f3wczas 883 zak\u0142ady
i zasi\u0119giem swoim obejmowa\u0142 powiaty: \u0142om\u017cy\u0144ski, kolne\u0144ski i zambrowski.
W roku 1952 nast\u0105pi\u0142a reorganizacja w wyniku, kt\u00f3rej powsta\u0142 Cech
Rzemios\u0142 R\u00f3\u017cnych obejmuj\u0105cy powiat \u0142om\u017cy\u0144ski gdzie zrzeszonych by\u0142o 462
zak\u0142ady.
W dniu 12 wrze\u015bnia 1964r. Zarz\u0105d Cechu w sk\u0142adzie: Starszy Cechu
Bilski Kazimierz, Podstarszy \u2013 Borawski Franciszek, Skarbnik- Jastrz\u0119bski
Jan, Sekretarz- Chlubicki J\u00f3zef i Cz\u0142onek \u2013 Trzcinko Jan, na swoim
posiedzeniu podejmuje uchwa\u0142\u0119 budowy Powiatowego Domu Rzemios\u0142a w
\u0141om\u017cy przy ulicy Gie\u0142czy\u0144skiej.
Jesienne Walne Zebranie Delegat\u00f3w CRR w \u0141om\u017cy odbyte w dniu 20
listopada 1964r. jednog\u0142o\u015bnie przyjmuje i zatwierdza powy\u017csz\u0105 Uchwa\u0142\u0119
Zarz\u0105du i w zwi\u0105zku z tym podejmuje Uchwa\u0142\u0119 o opodatkowaniu si\u0119
rzemios\u0142a na ten cel w wysoko\u015bci 200 z\u0142. Rocznie od ka\u017cdego zak\u0142adu.
Pierwsze wp\u0142aty na budow\u0119 przyjmowano przy rejestracji rocznej w styczniu
1965 roku.<\/p>

Dnia 26 lutego 1968r. Aktem notarialnym wydanym przez<\/p>

Pa\u0144stwowe Biuro Notarialne w \u0141om\u017cy, dzia\u0142ka przy ulicy Gie\u0142czy\u0144skiej zosta\u0142a
oddana w wieczyste u\u017cytkowanie Cechowi Rzemios\u0142 R\u00f3\u017cnych w \u0141om\u017cy
celem wzniesienia na niej Powiatowego Domu Rzemios\u0142a.
Budow\u0119 rozpocz\u0119to w maju 1970r. G\u0142\u00f3wnym wykonawc\u0105 by\u0142 Zenon
Siudakiewicz \u2013 roboty murarskie, Jerzy Serdy\u0144ski \u2013 tynki i elewacje, Henryk
Florczyk \u2013 roboty malarskie, Inspektorem nadzoru by\u0142 in\u017c. Jan Just. W
momencie rozpocz\u0119cia inwestycji Kierownikiem Cechu by\u0142 \u2013 Mieczys\u0142aw
Pruszko, Starszym Cechu \u2013 Kazimierz Bilski, za\u015b w Zarz\u0105dzie Cechu<\/p>

pracowali: Danuta Kozak, Alina Pierzchalska, Tadeusz Wasilewski,
Franciszek Borawski i Jan Trzcinko. Ca\u0142y budynek w czynie spo\u0142ecznym
oszkli\u0142 \u2013 szklarz \u2013 Antoni Kondratowicz.
Dnia 30 grudnia 1973r. Po 43 miesi\u0105cach budowy przekazano budynek
Domu Rzemios\u0142a do eksploatacji. Uko\u0144czon\u0105 inwestycj\u0119 przyj\u0119\u0142a Komisja w
sk\u0142adzie: Starszy Cechu- Zenon Siudakiewicz, Podstarszy Cechu \u2013 Danuta
Kozak, Kierownik Cechu \u2013 J\u00f3zef \u0141ojewski oraz Starszy Ksi\u0119gowy Cechu \u2013
Zdzis\u0142awa Zar\u0119ba.
Rzemios\u0142o \u0142om\u017cy\u0144skie otrzyma\u0142o budynek o powierzchni u\u017cytkowej
478,89 m2 i kubaturze 2043 m3 wybudowany wsp\u00f3lnymi si\u0142ami o ko\u0144cowej
warto\u015bci 1.060 tys. z\u0142.
Przy budowie Domu Rzemios\u0142a aktywnie bra\u0142a udzia\u0142 du\u017ca rzesza
rzemie\u015blnik\u00f3w, lecz na szczeg\u00f3lne wyr\u00f3\u017cnienie zar\u00f3wno w pracach
organizacyjnych jak i bezpo\u015brednio przy budowie, zas\u0142u\u017cyli nast\u0119puj\u0105cy
rzemie\u015blnicy i pracownicy Cechu:<\/p>


– Napi\u00f3rkowski Aleksander \u2013 murarz
– Zar\u0119ba Zdzis\u0142awa \u2013 ksi\u0119gowa z CRR,
– Kozak Danuta \u2013 fryzjerka,
– Bilski Kazimierz \u2013 kowal,
– Pierzchalska Alina \u2013 dziewiarka,
– Wasilewski Tadeusz \u2013 szewc,
– Trzcinko Jan \u2013 wulkanizator,
– Borawski Franciszek \u2013 odlewnik,
Jastrz\u0119bski Jan \u2013 krawiec,
– Cwalina Aleksander \u2013 pracownik CRR,
– Siudakiewicz Zenon \u2013 murarz,
– Serdy\u0144ski Jerzy \u2013 murarz,
– Florczyk Henryk \u2013 malarz,
– Ko\u0142odziej Ryszard \u2013 szewc,
– Jednacz Pawe\u0142 \u2013 krawiec,
– Mietelska Zenobia \u2013 krawcowa,
– Kubajewska Jadwiga \u2013 krawcowa,
– Przestrzelski Antoni \u2013 krawiec,
– Wi\u015bniewski W\u0142adys\u0142aw \u2013 czapnik,
– Kondratowicz Antoni \u2013 szklarz.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia rzemios\u0142a na terenie miasta \u0141om\u017ca. Pocz\u0105tki rzemios\u0142a na terenie miasta \u0141om\u017cy datuj\u0105 si\u0119 od XV wieku. Wroku 1535 istnia\u0142 w \u0141om\u017cy Cech czapnik\u00f3w, gdzie wyrabiano czapki huzarskie,p\u00f3\u0142kanki, go\u0142ki, grubki, kapce czyli pil\u015bniaki m\u0119skie i damskie, kapeluszekoronkowe. W roku 1570 w \u0141om\u017cy istnia\u0142o wg rejestr\u00f3w poborowych 177rzemie\u015blnik\u00f3w oraz 44 czeladnik\u00f3w \u2013 wszyscy zrzeszeni w jednym […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-707","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=707"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":738,"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/707\/revisions\/738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cechlomza.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}