Rzemiosło łomżyńskie lata powojenne

Rzemiosło w latach powojennych

Po ogromnych zniszczeniach wojennych życie gospodarcze na wyzwolonych terenach zostało całkowicie zdezorganizowane. Zachodziła konieczność szybkiego odbudowania zniszczonej w prawie 80% Łomży. Te podstawowe zadania najszybciej mogło zrealizować rzemiosło. Rzemieślnicy na własną rękę organizują zakłady rzemieślnicze i zrzeszają się w cechach branżowych. Utworzony zostaje Okręgowy Związek Cechów mający swe oddziały w Kolnie i Zambrowie. Potrzeba utworzenia jednej silnej i prężnej organizacji rzemieślniczej sprawiła, że 15 września 1947 r. w budynku Straży Pożarnej w Łomży odbyło się Walne Zebranie rzemieślników ze wszystkich cechów, gdzie została podjęta uchwała o zjednoczeniu się wszystkich cechów w jeden cech pod nazwą Powiatowy Cech Rzemiosł Różnych w Łomży. Pierwszym prezesem został wybrany Kazimierz Kamiński. W dniu 15 września 1948 r. następuje zmiana nazwy cechu na Okręgowy Związek Cechów i zostaje wyznaczony komisaryczny zarząd w składzie: K. Kamiński – przewodniczący i członkowie – B. Jakubowski, W. Tomaszewski, A. Nitkiewicz i K. Bronowicz, kierownikiem biura W. Woźniak. Biuro cechu zostało przeniesione do budynku na ul. Długiej gdzie mieściło się do 1972 r. Okręgowy Związek Cechów z chwilą jego założenia zrzeszał 883 zakłady różnych branż.

Od 1949 r. następuje okres forsownego uspółdzielczania rzemieślników, w wyniku czego dochodzi do znacznego zmniejszenia liczby zakładów. Proces regresyjny trwa do 1954 r. W 1952 r. nastąpiła reorganizacja cechu w wyniku której powstał Cech Rzemiosł Różnych w Łomży obejmujący swym działaniem powiat łomżyński i zrzeszający 462 zakłady rzemieślnicze. Wyraźna poprawa warunków dla rozwoju rzemiosła rozpoczyna się dopiero od roku 1956 na skutek istotnych zmian politycznych.

W ramach prowadzonej przez cech działalności kulturalno – oświatowej w lipcu 1970 r. powstał zespół wokalno – muzyczny „Rybałci”, który istniał do końca 1971 r., a na początku 1971 r. założony został przy cechu zespół taneczny złożony z dzieci rzemieślników oraz dzieci szkół podstawowych nr 6, 5,4 i 3, który 20 maja przyjął nazwę „Kurpsiki”. Zespół ten prowadził swoją działalność do 1982 r. W ciągu 11 lat działalności osiągnął on dużo sukcesów zdobywając nagrody i wyróżnienia na przeglądach zespołów amatorskich rzemiosła w mieście, województwie i kraju oraz uczestniczył w każdych ważniejszych uroczystościach organizowanych przez cech i izbę rzemieślniczą oraz inne instytucje.

Pomimo stworzenia po 1956 r. sprzyjającego klimatu politycznego państwa i wydaniu wielu przepisów resortowych zapowiadających stabilne warunki działalności, rzemiosło w praktycznym działaniu władz terenowych nie odczuwało wielkich zmian.

Pierwszymi znamiennymi o historycznej randze dokumentami, precyzującymi funkcje i zadania rzemiosła w gospodarce narodowej, były decyzje władz politycznych PZPR z grudnia1964 r. i władz politycznych Stronnictwa Demokratycznego z lutego 1965 r. oraz uchwała Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów ze stycznia 1966 r.

Spowodowały one cały szereg zmian przepisów i norm w zakresie prawa przemysłowego, spraw finansowo – podatkowych, cen na wyroby i usługi, zaopatrzenia i zbytu, gospodarki lokalami, a nade wszystko stworzyły właściwy klimat społeczny dla stabilnej i konstruktywnej pracy rzemieślników jako współodpowiedzialnych za pomyślny rozwój kraju. Decyzje politycznych władz państwa po roku 1970 podjęły kompleksowe przedsięwzięcia organizacyjno prawne określają trwałe miejsce rzemiosła w gospodarce narodowej i stwarzające podstawy do rozwoju usług dla ludności i produkcji artykułów rynkowych.

Teren działania cechu w Łomży powiększył się o miasto Stawiski oraz o sześć gmin: Grabowo, Kolno, Mały Płock, Stawiski, Turośl i Zbójna. Stan zakładów w tym okresie to 986 (w tym na wsi 541) o zatrudnieniu 1296 osób (w tym 99 uczniów).

W dniu 25 czerwca 1979 r. wmurowano akt erekcyjny pod budowę pierwszego 10-segmentowego zespołów pawilonów przy ul. Świerczewskiego. Następny zespół pawilonów został wybudowany przy tej samej ulicy w lata 90-tych XX w. Z najważniejszych wydarzeń w działalności cechu w latach 1980 – 1990 można wymienić:

– obchody w Łomży w listopadzie 1979 r. 50-tej rocznicy Izby Rzemieślniczej w Białymstoku, na której to uroczystości został wręczony cechowi ufundowany przez rzemieślników zrzeszonych w cechu sztandar. Jego projekt wykonał społecznie kierownik biura cechu Aleksander Cwalina. Pierwszy poczet sztandarowy stanowili – Zenobia Mietelska, Jan Jastrzębski i Jerzy Wiśniewski

– udział w obchodach w dniach 18 – 31 maja Święta Kultury Staropolskiej w Łomży

– objęcie od 1983 r. patronatem nad chórem „Lutnia” w Łomży

– coroczne organizowanie Dnia Nauczyciela, Dnia Budowlanych, Dnia Dziecka i choinek noworocznych dla dzieci rzemieślników i pracowników rzemiosła

– zorganizowanie w dniu 29 czerwca 1988 r. wystawy z degustacją wyrobów cukierniczych produkowanych przez rzemieślników łomżyńskich

– udział rzemiosła łomżyńskiego w izbowych spartakiadach sportowych i organizowanie wycieczek krajowych

Ustawa z 1 stycznia z 1989 r. o działalności gospodarczej nie spełniła oczekiwania całego środowiska rzemieślniczego na powstanie korzystniejszych warunków rozwojowych w nowej formacji ustrojowej. Wręcz przeciwnie, reformy demokratyczne zaczęły rugować z naszych szeregów w pierwszym rzędzie słabe ekonomicznie usługowe zakłady. Następuje regres w budownictwie, a takie dziedziny jak oświata, kultura, zdrowie i administracja terenowa nie posiadaj ośrodków finansowych na inwestycje i remonty Na początku nowej ery rządów demokratycznych mieliśmy w cechu zarejestrowanych 1335 zakładów rzemieślniczych o zatrudnieniu1870 osób w tym 340 uczniów. Obecnie mamy zarejestrowane 104 zakłady o zatrudnieniu 1420 osób, w tym 395 uczniów. Oddajemy hołd wszystkim działaczom samorządowym władz naszego cechu, a szczególnie K. Bilskiemu, który był Starszym Cechu do 1973 r., Z. Siudakiewiczowi, który pełnił tę funkcję od 1973 do 1988 r., a obecnie honorowym Starszym Cechu, W. Wawrzyniakowi, który był Starszym Cechu od 1988 do 1994 r. i J. Chojnowskiemu, który był Starszym Cechu od 1994 do 2004 r. Od roku 2004 funkcję Starszego Cechu pełni K. St. Sałacki. Aktualnie funkcję Starszego Cechu pełni inż. Jan Chojnowski.



Kierownikami Cechu w okresie 60-lecia byli:

- Władysław Woźniak - 15.09.1947r. – 30.09.1955r.

- Józef Grodzki - 01.04.1956r. – 30.09.1967r.

- Mieczysław Pruszko - 01.04.1967r.– 30.09.1971r.

- Jan Moczul - 01.07.1971r. – 31.12.1972r.

- Edward Budziszowski - 01.01.1972r. – 31.03.1973r.

- Józef Łojewski - 01.05.1973r. – 16.03.1974r.

- Aleksander Cwalina - 15.03.1974r. – 21.04.1988r.

- Alicja Truszkowska - 10.05.1988r. – 30.04.1989r.

- Mieczysław Gierłowski - 01.08.1990r. – 30.11.2007r.



Starszym Cechu został

Kazimierz Sznajder od dnia 01.01.1952r., a następnie po wprowadzeniu ostatecznych zmian w składzie Zarządu - Kazimierz Bilski, który pełnił funkcję Starszego Cechu do dnia 24.03.1973r.

- Zenon Siudakiewicz 1973r. - 1988r.

- Wiesław Wawrzyniak 29.06.1988r. – 08.04.1994r.

- Jan Chojnowski 08.04.1994r. – 31.05.2004r.

- Kazimierz Sałacki 31.05.2004r. – 12.06.2008r.

- Jan Chojnowski 12.06.2008r. - nadal